As Fragas do Eume
O Mosteiro de Caaveiro
Caaveiro. Foto: Xermán G. Romai
A dificultade de acceder á fraga, que propiciaba o seu illamento, foi precisamente a característica procurada por unha serie de eremitas para fundar, a fins do século IX, o Mosteiro de San Xoán Bautista na vila de Calavario, nome que ven da presenza de rochas graníticas intrusitas, identificadas no latín tardío coa raíz “calav”.
Martiño Negreira Souto.-Como outros mosteiros, ó longo dos séculos seguintes ate o XIII recibiu doazóns de particulares, entre elas, a das familias de Traba e Andrade, e obtendo sucesivos privilexios reais, chega a configurar un dominio xurisdicional comarcal moi amplo.
 |
"Entre 1.220 e 1.259, estivo á fronte do mosteiro o prior Don Martiño Rodríguez, quen logrou a ampliación do coto ate a ponte de Pontedeume" Caaveiro. Foto: Xermán G. Romai |
 |
Entre 1.220 e 1.259, etapa na que remata a expansión, estivo á fronte do mosteiro o prior Don Martiño Rodríguez, quen logrou a ampliación do coto ate a ponte de Pontedeume incluíndo as parroquias de Cabanas e Eirís. Tamén mandou elaborar o cartulario que chegou ata nós, e potenciou a lembranza de San Rosende, de tal maneira que as reliquias do santo que hoxe se gardan na Catedral de Santiago, son desas datas.
|
"a diferenza do que acontece en outros mosteiros de cóengos regulares, Caaveiro non desaparece" Caaveiro. Foto: Xermán G. Romai |
 |
|
No século XIV, o mosteiro cae baixo a encomenda dos Andrade. Superada a crise baixomedieval, a diferenza do que acontece en outros mosteiros de cóengos regulares, Caaveiro non desaparece, pero a un alto prezo: os priores deixan de vivir no mosteiro, agora o fan nos pazos de A Capela, Cabanas ou fora da comarca. O cargo de prior reconverte nunha prebenda concedida polo rei e o mosteiro secularízase. Nembargante, a existencia de vida monástica prolóngase ate 1.762. Esta etapa está marcada polo restablecemento da regra por parte do prior Roa Dávila (1.591-1.634) e polo enfrontamento co arcebispado de Santiago, que reclama o dereito a visita-lo mosteiro.
En 1.800 suprímese a colexiata aínda que a estrutura económica do señorío, baixo o goberno dun caseiro e un administrador, mantense ate a desamortización.
 |
"En 1.849 saen á poxa as propiedades próximas ó mosteiro e os seus edificios" Ponte medieval próxima ó mosteiro . Foto: Xermán G. Romai |
|
En 1.849 saen á poxa as propiedades próximas ó mosteiro e os seus edificios. As primeiras, logo de pasar por outras mans, rematan sendo de Don Pío García Espinosa, veciño de Pontedeume; os segundos pasan a ser, en 1875 do arcebispado de Santiago, que os cede tamén a Don Pío baixo certas condicións. Entre 1.891 e 1.896 Don Pío acomete a restauración dos edificios. As obras respectan a torre barroca sita enriba do segundo pórtico, verdadeiro canto do ciño de Caaveiro, mandada construír en 1.750 polo prior Francisco Verdes Montenegro; demoléronse as casas situadas entre os dous pórticos, a igrexa prioral, o cabido, a sancristía e se reedifica a igrexa de Santa Isabel, respectando o muro de contención presente no lado norte e maila ábsida co seu baseamento (ambos románticos), no pórtico oeste óptase por unha limitación radical das formas románicas; no lugar do cabido e a sancristía érguese un pavillón ameado. Á morte de Don Pío, Caaveiro pasa ós seus descendentes.
|
"En 1.971 o mosteiro é declarado conxunto histórico-artístico"
Caaveiro no canón do Eume. Foto: Xermán G. Romai |
|
|
En 1.971 o mosteiro é declarado conxunto histórico-artístico e en 1.975, monumento de interese provincial. En 1.986 apróbase o expediente de expropiación que converte ó mosteiro e os seus arredores en propiedade pública.
